2079

Ustavni sud u sastavu: predsednik Vesna Ilić Prelić, i sudije dr Dragiša B. Slijepčević, dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, dr Goran Ilić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Bosa Nenadić, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, na osnovu člana 167. stav 1. tač. 1. i 3. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 3. aprila 2014. godine, doneo je

ODLUKU

1. Utvrđuje se da Odluka o raspuštanju skupština opština Podujevo, Đakovica, Suva Reka, Dečani, Prizren, Uroševac i Klina („Službeni glasnik RS”, broj 42/10), u vreme važenja, nije bila u saglasnosti sa Ustavom i zakonom.

2. Odbacuje se inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti Rešenja o imenovanju opštinskih koordinatora za opštine Podujevo, Đakovica, Suva Reka, Dečani, Prizren, Uroševac i Klina („Službeni glasnik RS”, br. 44/10 i 48/10 – ispravka).

Obrazloženje

I

Ustavnom sudu podneto je više inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti Odluke i Rešenja navedenih u izreci.

Podnosioci inicijativa, između ostalog, ističu da Odluka navedena u tački 1. izreke nije u skladu sa odredbama čl. 12. i 176. i člana 192. stav 2. Ustava Republike Srbije i Zakona o lokalnoj samoupravi, a pre svega sa odredbama čl. 85, 86. i 87. navedenog zakona.

U svom odgovoru iz dopisa 05 broj 010-8334/2010-1 od 18. novembra 2010. godine, Vlada je istakla sledeće: „Polazeći od odredaba Ustava i zakona, Vlada je mišljenja da skupština i drugi organi navedenih opština, iz objektivnih razloga, nisu bili u mogućnosti da, na teritorijama za koje su opštine osnovane, ostvaruju svoje nadležnosti utvrđene Ustavom i zakonom, pa je iz tog razloga i donela osporenu odluku.”.

II

U toku prethodnog postupka Ustavni sud je utvrdio da je Vlada, na sednici održanoj 17. juna 2010. godine, donela Odluku o raspuštanju skupština opština Podujevo, Đakovica, Suva Reka, Dečani, Prizren, Uroševac i Klina („Službeni glasnik RS”, broj 42/10), na osnovu člana 43. stav 1. Zakona o Vladi („Službeni glasnik RS”, br. 55/05, 71/05 – ispravka, 101/07 i 65/08), a u vezi sa Zakonom o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS”, broj 129/07).

Osporenom Odlukom je propisano sledeće: da se raspuštaju skupštine opština Podujevo, Đakovica, Suva Reka, Dečani, Prizren, Uroševac i Klina (član 1.); da danom stupanja na snagu ove odluke prestaju sa radom izvršni organi opština iz člana 1. ove odluke (član 2. stav 1.); da danom stupanja na snagu ove odluke prestaje dužnost izabranim i postavljenim licima u organima opština iz člana 1. ove odluke (član 2. stav 2.); da će se izbori za odbornike skupština opština iz člana 1. ove odluke raspisati kada se za to steknu zakonski uslovi (član 3. stav 1.); da će se način obavljanja poslova iz nadležnosti organa opština iz člana 1. ove odluke odrediti posebnim aktom Vlade (član 3. stav 2.); da ova odluka stupa na snagu narednog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srbije” (član 4.).

Ustavni sud je utvrdio i da je Vlada, na sednici od 5. aprila 2013. godine, donela Odluku o obrazovanju Privremenog organa u opštinama na teritoriji Autonomne pokrajine Kosovo i Metohija („Službeni glasnik RS”, broj 31/13), na osnovu člana 87. stav 1. Zakona o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS”, broj 129/07) i člana 43. stav 1. Zakona o Vladi („Službeni glasnik RS”, br. 55/05, 71/05 – ispravka, 101/07, 65/08, 16/11, 68/12 – US i 72/12). Navedena Odluka objavljena je 5. aprila 2013. godine i stupila je na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku RS”, broj 31/13, tj. 13. aprila 2013. godine. Na osnovu navedene Odluke, obrazuje se Privremeni organ u opštinama na teritoriji Autonomne pokrajine Kosovo i Metohija, i to: Đakovica, Dečani, Klina, Prizren, Uroševac, Podujevo, Glogovac, Kačanik, Štimlje i Suva Reka, za obavljanje poslova iz nadležnosti Skupštine i izvršnih organa navedenih opština (član 1.). Prema članu 2. navedene Odluke, Privremeni organ obavlja tekuće i neodložne poslove iz nadležnosti Skupštine opštine i izvršnih organa opštine utvrđene zakonom i Statutom opštine, do konstituisanja Skupštine opštine i izbora izvršnih organa opštine nakon održanih izbora, u skladu sa zakonom.

Imajući u vidu da je Vlada Odluku o obrazovanju Privremenog organa u opštinama na teritoriji Autonomne pokrajine Kosovo i Metohija („Službeni glasnik RS”, broj 31/13) donela 5. aprila 2013. godine, na osnovu zakonskog ovlašćenja iz člana 87. stav 1. Zakona o lokalnoj samoupravi, kojim je predviđeno obrazovanje privremenog organa ako se u jedinici lokalne samouprave ne sprovedu izbori za odbornike ili ako se posle sprovedenih izbora ne konstituiše skupština opštine u zakonom propisanim rokovima, Ustavni sud je konstatovao da je na osnovu toga prestalo pravno dejstvo osporene Odluke.

Ustavni sud je utvrdio i da je Rešenje o imenovanju opštinskih koordinatora za opštine Podujevo, Đakovica, Suva Reka, Dečani, Prizren, Uroševac i Klina 24 broj 119-4685/2010 donela Vlada na sednici od 24. juna 2010. godine i da je isto objavljeno u „Službenom glasniku Republike Srbije”, broj 44/10, od 30. juna 2010. godine, a da je ispravka tog rešenja objavljena u „Službenom glasniku Republike Srbije”, broj 48 od 16. jula 2010. godine.

III

Ustavom Republike Srbije utvrđeno je: da je državna vlast ograničena pravom građana na pokrajinsku autonomiju i lokalnu samoupravu (član 12. stav 1.), kao i da pravo građana na pokrajinsku autonomiju i lokalnu samoupravu podleže samo nadzoru ustavnosti i zakonitosti (član 12. stav 2.); da Vlada donosi uredbe i druge opšte akte radi izvršavanja zakona (član 123. tačka 3.), da građani imaju pravo na pokrajinsku autonomiju i lokalnu samoupravu, koje ostvaruju neposredno ili preko svojih slobodno izabranih predstavnika (član 176. stav 1.); da Vlada može, pod uslovima određenim zakonom, raspustiti skupštinu opštine i da istovremeno sa raspuštanjem skupštine opštine, Vlada imenuje privremeni organ koji obavlja poslove iz nadležnosti skupštine, vodeći računa o političkom i nacionalnom sastavu raspuštene skupštine opštine (član 192. st. 2. i 3.).

Zakonom o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS”, broj 129/07) propisano je, između ostalog, sledeće: da je lokalna samouprava pravo građana da upravljaju javnim poslovima od neposrednog, zajedničkog i opšteg interesa za lokalno stanovništvo, neposredno i preko slobodno izabranih predstavnika u jedinicama lokalne samouprave, kao i pravo i sposobnost organa lokalne samouprave da, u granicama zakona, uređuju poslove i upravljaju javnim poslovima koji su u njihovoj nadležnosti i od interesa za lokalno stanovništvo (član 2.); da se skupština jedinice lokalne samouprave može raspustiti ako skupština – 1) ne zaseda duže od tri meseca, 2) ne izabere predsednika opštine i opštinsko veće u roku od mesec dana od dana konstituisanja skupštine jedinice lokalne samouprave ili od dana njihovog razrešenja, odnosno podnošenja ostavke i 3) ne donese statut ili budžet u roku utvrđenom zakonom (član 85.); da odluku o raspuštanju skupštine jedinice lokalne samouprave donosi Vlada, na predlog ministarstva nadležnog za poslove lokalne samouprave, odnosno nadležnog organa teritorijalne autonomije (član 86. stav 1.); da predsednik Narodne skupštine raspisuje izbore za odbornike u roku od dva meseca od stupanja na snagu odluke o raspuštanju skupštine jedinice lokalne samouprave (član 86. stav 2.); da mandat odbornika izabranih na izborima iz stava 2. ovog člana, traje četiri godine (član 86. stav 3.); da do konstituisanja skupštine i izbora izvršnih organa jedinice lokalne samouprave, tekuće i neodložne poslove iz nadležnosti skupštine i izvršnih organa jedinice lokalne samouprave, obavlja privremeni organ jedinice lokalne samouprave koji čine predsednik i četiri člana (član 86. stav 4.); da privremeni organ jedinice lokalne samouprave obrazuje Vlada (član 86. stav 5.); da Vlada donosi posebno rešenje o imenovanju predsednika i članova privremenog organa, vodeći računa o političkom i nacionalnom sastavu raspuštene skupštine jedinice lokalne samouprave (član 86. stav 6.); da ako se u jedinici lokalne samouprave ne sprovedu izbori za odbornike ili ako se posle sprovedenih izbora ne konstituiše skupština u skladu sa ovim zakonom u roku od dva meseca od objavljivanja rezultata izbora, Vlada imenuje privremeni organ iz člana 86. stav 4. ovog zakona koji obavlja tekuće i neodložne poslove iz nadležnosti skupštine i izvršnih organa jedinice lokalne samouprave (član 87. stav 1.); da je predsednik Narodne skupštine dužan da odluku o raspisivanju novih izbora za skupštinu jedinice lokalne samouprave donese u roku od mesec dana, od dana kad je trebalo sprovesti izbore, odnosno konstituisati skupštinu jedinice lokalne samouprave (član 87. stav 2.); da mandat odbornika izabranih na izborima iz stava 2. ovog člana, traje do isteka mandata odbornika skupština jedinica lokalne samouprave izabranih na redovnim izborima (član 87. stav 3.).

Zakonom o Vladi („Službeni glasnik RS”, br. 55/05, 71/05, 101/07, 65/08, 16/11, 68/12 – Odluka US, 72/12, 74/12 i 7/14 – Odluka US) propisano je da Vlada odlukom osniva javna preduzeća, ustanove i druge organizacije, preduzima mere i uređuje pitanja od opšteg značaja i odlučuje o drugim stvarima za koje je zakonom ili uredbom određeno da ih Vlada uređuje odlukom (član 43. stav 1.).

IV

Ustavni sud konstatuje da su Zakonom o lokalnoj samoupravi, i to odredbom člana 85. Zakona taksativno utvrđeni razlozi, odnosno uslovi pod kojima skupština jedinice lokalne samouprave može biti raspuštena, i to u slučaju ako: skupština ne zaseda duže od tri meseca, ako ne izabere predsednika opštine i opštinsko veće u roku od mesec dana od dana konstituisanja skupštine jedinice lokalne samouprave ili od dana njihovog razrešenja, odnosno podnošenja ostavke i ako ne donese statut ili budžet u roku utvrđenom zakonom. Iz navedene zakonske odredbe jasno proizlazi, po oceni Suda, da je Vlada prilikom donošenja odluke o raspuštanju skupštine jedinice lokalne samouprave u obavezi da prethodno utvrdi postojanje nekog od zakonom navedenih razloga za raspuštanje skupštine jedinice lokalne samouprave. Naime, ustavno ovlašćenje Vlade da raspusti skupštinu jedinice lokalne samouprave iz člana 192. Ustava i zakonski razlozi na osnovu kojih se to ustavno ovlašćenje može realizovati ustanovljeni su na taj način da, suštinski posmatrano, moraju postojati utvrđeni i ozbiljni poremećaji u funkcionisanju skupštine jedinice lokalne samouprave koji onemogućavaju njeno funkcionisanje, zatim posredno onemogućavaju funkcionisanje ostalih lokalnih organa i organizacija, pa samim tim na kraju dovode u pitanje i ostvarivanje prava građana na lokalnu samoupravu iz čl. 12. i 176. Ustava. Dakle, skupština jedinice lokalne samouprave može biti raspuštena samo ako je utvrđeno postojanje nekog od zakonskih razloga iz člana 85. Zakona o lokalnoj samoupravi.

Ustavni sud nalazi da Vlada, prilikom donošenja osporene Odluke, nije utvrdila postojanje zakonskih razloga iz člana 85. Zakona o lokalnoj samoupravi jer je osporenu Odluku donela na osnovu člana 43. stav 1. Zakona o Vladi, a u vezi sa Zakonom o lokalnoj samoupravi. To, po oceni Suda, osporenu Odluku čini nesaglasnom pre svega sa odredbama člana 192. Ustava i člana 85. Zakona o lokalnoj samoupravi.

Ustavni sud konstatuje je osporenom Odlukom propisano da će se način obavljanja poslova iz nadležnosti organa opština iz člana 1. ove odluke odrediti posebnim aktom Vlade (član 3. stav 2.). Ustavni sud nalazi da je navedena odredba osporene Odluke u suprotnosti sa odredbom člana 192. stav 3. Ustava prema kojoj je Vlada u obavezi da istovremeno sa raspuštanjem skupštine opštine, imenuje privremeni organ koji obavlja poslove iz nadležnosti skupštine, vodeći računa o političkom i nacionalnom sastavu raspuštene skupštine opštine. Dakle, Vlada prema Ustavu nema mogućnost da samostalno ili naknadno opredeli način obavljanja poslova iz nadležnosti skupštine opštine – njih po slovu Ustava u toj pravnoj situaciji obavlja privremeni organ koji je Vlada u obavezi da imenuje istovremeno sa raspuštanjem skupštine opštine. Ova odredba osporene Odluke je, prema nalaženju Suda, u direktnoj suprotnosti i sa odredbom člana 86. stav 4. Zakona o lokalnoj samoupravi kojom je propisano da do konstituisanja skupštine i izbora izvršnih organa jedinice lokalne samouprave, tekuće i neodložne poslove iz nadležnosti skupštine i izvršnih organa jedinice lokalne samouprave, obavlja privremeni organ jedinice lokalne samouprave koji čine predsednik i četiri člana.

Odredbom člana 3. stav 1. osporene Odluke propisano je da će se izbori za odbornike skupština opština iz člana 1. ove odluke raspisati kada se za to steknu zakonski uslovi. Ustavni sud nalazi da je ova odredba u suprotnosti sa odredbom člana 86. stav 2. Zakona o lokalnoj samoupravi kojom je predviđeno da predsednik Narodne skupštine raspisuje izbore za odbornike u roku od dva meseca od stupanja na snagu odluke o raspuštanju skupštine jedinice lokalne samouprave. Dakle, prema navedenoj zakonskoj odredbi, rok u kome je predsednik Narodne skupštine u obavezi da raspiše izbore za odbornike novog saziva skupštine jedinice lokalne samouprave, počinje da teče od stupanja na snagu odluke o raspuštanju skupštine jedinice lokalne samouprave. Kao se radi o zakonskoj materiji, Vlada nije bila ovlašćena da uređuje ovo pitanje svojim aktom.

U odnosu na osporeno Rešenje o imenovanju opštinskih koordinatora za opštine Podujevo, Đakovica, Suva Reka, Dečani, Prizren, Uroševac i Klina („Službeni glasnik RS”, br. 44/10 i 48/10 – ispravka), Ustavni sud je konstatovao da ovo rešenje nije opšti pravni akt u smislu člana 167. stav 1. Ustava, pa je inicijativu za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti osporenog Rešenja odbacio, saglasno članu 36. stav 1. tačka 1) Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS”, br. 109/07, 99/11 i 18/13 – Odluka US), a zbog nenadležnosti da po njoj postupa.

V

Ustavni sud je, saglasno odredbi člana 53. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu, odlučio bez donošenja rešenja o pokretanju  postupka, jer je ocenio da je u toku prethodnog postupka pravno stanje potpuno utvrđeno i da su prikupljeni podaci pružili pouzdan osnov za odlučivanje.

Polazeći od izloženog Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 42a stav 1. tačka 2), člana 45. tač. 1) i 4) i člana 47. stav 1. tačka 1) Zakona o Ustavnom sudu i člana 89. Poslovnika o radu Ustavnog suda („Službeni glasnik RS”, broj 103/13), doneo Odluku kao u izreci.

Broj IUo-1065/2010

Predsednik Ustavnog suda,

Vesna Ilić Prelić, s.r.

© 2005 - 2019 K&M soft d.o.o. - Sva prava zadržana.